Mabel Matiz

Mabel Matiz, gerçek adıyla Fatih Karaca, Türk pop ve alternatif müziğinin son yıllardaki dönüşümünde en önemli rollerden birini üstlenen şarkıcı, söz yazarı, besteci ve prodüktördür. 31 Ağustos 1985’te Mersin’in Erdemli ilçesinde doğan sanatçı; Anadolu müziğini modern pop, elektronik müzik, psikedelik öğeler ve alternatif müzikle bir araya getiren özgün tarzıyla tanınmaktadır. Güçlü söz yazarlığı, sıra dışı görsel dünyası ve kendine özgü vokal kullanımı sayesinde ana akım Türk popunun geleneksel kalıplarının dışında kendine ayrı bir alan açmıştır.

Çocukluğunu Mersin’de geçiren Mabel Matiz, küçük yaşlarda yaşadığı konuşma ve kendini ifade etme güçlüklerinin onu müzik ve şiire yönlendirdiğini anlatmaktadır. İlkokulu Tömük Dr. Mustafa Erden İlkokulu’nda, ortaokul ve liseyi Erdemli Anadolu Lisesi’nde tamamladı. Daha sonra İstanbul’a gelerek İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde eğitim aldı ve 2008 yılında mezun oldu. Yaklaşık iki yıl diş hekimliği yaptı; ancak aynı dönemde şarkı yazmaya ve kendi kayıtlarını oluşturmaya başlaması, kariyerinin yönünü tamamen değiştirdi.  

Müzik dünyasına girişinin en ilginç noktalarından biri Mabel Matiz isminin ortaya çıkışıdır. Sanatçı 2008 yılında gerçek kimliğini gizleyerek şarkılarını paylaşabilmek amacıyla bu sahne adını kullanmaya başladı ve dönemin önemli müzik keşif platformlarından Myspace üzerinde kendi sayfasını açtı. Burada yayımladığı akustik demolar kısa sürede internet ortamında dikkat çekerek henüz albümü bulunmayan sanatçının sadık bir dinleyici kitlesi oluşturmasını sağladı.  

Profesyonel müzik kariyerinin ilk büyük adımı, 11 Mayıs 2011’de yayımlanan ve kendi adını taşıyan Mabel Matiz albümü oldu. Alper Gemici ile birlikte hazırlanan albüm; akustik, folk ve alternatif pop ağırlıklı bir sound’a sahipti. “Arafta”, “Filler ve Çimen”, “Kül Hece”, “Söylese O Ben Söyleyemem”, “Barışırsa Ruhum” gibi eserler sanatçının ilk döneminin karakteristik şarkıları hâline geldi. Albüm ana akım pop anlayışından oldukça farklı olmasına rağmen müzik eleştirmenlerinden olumlu yorumlar aldı ve Mabel Matiz’in özgün şarkı yazarlığı dikkat çekmeye başladı.  

2013 yılında yayımlanan ikinci albümü Yaşım Çocuk, Mabel Matiz’in çok daha geniş kitlelere ulaşmasını sağladı. Can Güngör ve Cihan Mürtezaoğlu’nun düzenlemelerinin bulunduğu albümde “Zor Değil”, “Aşk Yok Olmaktır”, “Yaşım Çocuk” ve “Alaimisema” gibi parçalar öne çıktı. Aynı dönemde Aysel Gürel’in anısına hazırlanan projede yorumladığı “Sultan Süleyman”, sanatçının en çok dikkat çeken cover çalışmalarından biri oldu. Yaşım Çocuk döneminin başarısı Mabel Matiz’i alternatif çevrelerden çıkararak Türk popunun önemli isimlerinden biri hâline getirdi.  

2015’te yayımlanan üçüncü stüdyo albümü Gök Nerede, sanatçının müzikal arayışının genişlediği önemli bir dönem oldu. Albümde pop ve alternatif müzik; Anadolu ezgileri, elektronik dokular ve farklı enstrümantasyonlarla buluştu. Bu dönemde “Gel”, “Sarmaşık”, “Bir Hadise Var”, “Gök Nerede” ve “Ahu” gibi eserlerle önemli başarı yakaladı. Albüm aynı zamanda daha sonra Mabel Matiz’in imzası hâline gelecek Doğu-Batı sentezinin gelişimini gösteren önemli çalışmalardan biri oldu.  

Mabel Matiz’in kariyerindeki en önemli kırılmalardan biri ise 2018 yılında yayımlanan Maya albümü oldu. Adını sanatçının annesinden alan albüm, aynı zamanda onun kendi kültürel köklerine dönüşünü simgeliyordu. Anadolu halk müziği, 1970’lerin Anadolu pop ve psikedelik rock anlayışı, elektronik müzik ve çağdaş pop prodüksiyonunu aynı dünyada buluşturan Maya, sanatçının bugünkü müzikal kimliğinin en önemli yapı taşlarından biri hâline geldi. Albüm, Spotify’ın 2018 ve 2019 verilerine göre yılın en çok dinlenen Türkçe pop albümü oldu.  

“Öyle Kolaysa”, “Sarmaşık”, “Ya Bu İşler Ne”, “A Canım”, “Mendilimde Kırmızım Var”, “Boyalı Da Saçların” gibi çalışmalarla Mabel Matiz’in dinleyici kitlesi daha da büyüdü. Özellikle elektronik altyapılar üzerine yerleştirdiği Anadolu motifleri, bağlama ve geleneksel enstrüman kullanımıyla modern synthesizer’ları bir araya getirmesi, sanatçının müziğini standart Türkçe pop üretiminden belirgin biçimde ayırdı.

Mabel Matiz’in söz yazarlığı da müzikal kimliğinin en güçlü taraflarından biridir. Şarkılarında klasik aşk anlatısının yanında yalnızlık, aidiyet, kimlik, toplumsal baskılar, özgürleşme, özlem ve bireyin kendisiyle mücadelesi gibi temalara yer verir. Türk halk şiirinden modern edebiyata uzanan geniş bir kelime dünyasını kullanması; eski Türkçe sözcükleri, yerel ifadeleri ve çağdaş dili aynı metinde buluşturabilmesi şarkılarının karakteristik özelliklerinden biridir.

Sanatçının kariyerindeki bir diğer büyük dönem 2023 yılında yayımlanan beşinci stüdyo albümü FATİH oldu. Kendi gerçek adını taşıyan ve üç yılı aşkın sürede hazırlanan albüm, 21 Temmuz 2023’te yayımlandı. 25 şarkıdan oluşan dev projede elektronik poptan Anadolu müziğine, arabeskten hip-hop’a ve deneysel elektronik müziğe kadar çok sayıda tür bir araya getirildi. Albümün prodüksiyonlarında yaklaşık 20 farklı yapımcı görev alırken; Melike Şahin, Aşkın Nur Yengi, Kalben, Bengü Beker ve KARDELEN gibi isimler de projeye eşlik etti.  

FATİH döneminde “Antidepresan”, “Karakol”, “Fan”, “Müphem”, “Aşkım Gülüm”, “Numaracı”, “Bahçemin En Zor Gülü” ve albümün diğer parçaları geniş ilgi gördü. Özellikle Mert Demir ile birlikte seslendirdiği “Antidepresan”, Türkiye’de dijital müzik platformlarının en büyük hitlerinden biri hâline gelerek Mabel Matiz’in farklı kuşaklara ulaşmasını sağladı. Sanatçının resmi biyografisine göre FATİH, yayımlanmasının ardından ilk beş ay içerisinde yalnızca Spotify’da 200 milyonun üzerinde dinlenmeye ulaştı.

Mabel Matiz yalnızca kendi repertuvarını oluşturan bir sanatçı değildir. Besteleri ve sözleri yıllar içerisinde Teoman, Göksel, Sıla, Ayşe Hatun Önal, Ayşegül Aldinç, Ceylan Ertem ve Umay Umay gibi pek çok önemli yorumcu tarafından seslendirilmiştir. Kendisi de Sezen Aksu, Selda Bağcan, Nükhet Duru ve Gülden Karaböcek gibi Türk müziğinin farklı kuşaklarından önemli sanatçılarla ortak çalışmalar gerçekleştirmiştir. Aysel Gürel, Âşık Mahzuni Şerif, Yıldız Tilbe ve Mirkelam gibi isimler için hazırlanan saygı albümlerinde de yer almıştır.  

Mabel Matiz’in sanatçı kimliğinde görsel anlatım da müzik kadar önemlidir. Kliplerinde moda, fotoğraf, performans sanatı, Anadolu folkloru, mitoloji ve çağdaş görsel kültürden yararlanan sanatçı, albümlerini yalnızca şarkılardan oluşan çalışmalar yerine bütünlüklü görsel ve işitsel dünyalar olarak tasarlamaktadır. Kostümleri, sahne tasarımları ve video kliplerindeki sıra dışı sanat yönetimi zaman içerisinde Mabel Matiz estetiğinin önemli parçaları hâline gelmiştir. Resmî biyografisi de sanatçının müziğinin yanında görsel perspektifini kariyerinin ayırt edici unsurlarından biri olarak tanımlamaktadır.  

Canlı performansları da kariyerinde önemli bir yere sahiptir. Büyük festival sahnelerinden açık hava konserlerine ve salon performanslarına kadar Türkiye’nin pek çok noktasında dinleyicileriyle buluşan Mabel Matiz, konserlerinde elektronik prodüksiyonu canlı enstrümanlarla bir araya getiren güçlü bir sahne düzeni kullanmaktadır. Eski döneminin daha akustik eserlerinden Maya ve FATİH dönemlerinin elektronik ve yüksek tempolu parçalarına uzanan geniş repertuvarı sayesinde konserleri sanatçının müzikal dönüşümünü de yansıtmaktadır.

Mabel Matiz (2011), Yaşım Çocuk (2013), Gök Nerede (2015), Maya (2018) ve FATİH (2023) olmak üzere beş stüdyo albümü yayımlayan Mabel Matiz, 2010’lu yıllardan itibaren Türk pop müziğinin ses dünyasını değiştiren önemli sanatçılardan biri hâline gelmiştir.  Geleneksel Anadolu müziğini çağdaş elektronik prodüksiyonla birleştirmesi, şiirsel söz yazarlığı ve sürekli değişen görsel kimliği sayesinde popüler müzik ile alternatif müzik arasındaki sınırları önemli ölçüde bulanıklaştırmıştır.

Bugün Mabel Matiz; şarkıcı, söz yazarı, besteci ve prodüktör kimliklerinin yanı sıra kendine özgü görsel dünyası ve multidisipliner sanat anlayışıyla çağdaş Türk müziğinin en özgün isimlerinden biri olarak kariyerini sürdürmektedir. Myspace’e yüklediği anonim demolarla başlayan yolculuğunu Türkiye’nin en büyük sahnelerine taşıyan sanatçı, her albümünde farklı bir müzikal dünya kurması ve Anadolu’nun kültürel mirasını güncel müzik türleriyle yeniden yorumlamasıyla kendi kuşağının en etkili müzisyenleri arasında yer almaktadır.