Suzan Kardeş’le Bi’Bakıp ÇıkıJazz

Suzan Kardeş, 15 Nisan 1960 tarihinde Kosova’nın Mitroviça kentinde dünyaya gelen, Balkan kökenli Türk sanatçı, şarkıcı, oyuncu ve profesyonel makyaj sanatçısıdır. Müzikten sinemaya, televizyondan tiyatroya uzanan çok yönlü kariyeriyle tanınan Kardeş, özellikle Balkan ve Rumeli müzik kültürünü Türkiye’de geniş kitlelere ulaştıran önemli yorumculardan biridir. Kosova Türkü bir aileden gelen sanatçı, çocukluk yıllarında Balkanların çok dilli ve çok kültürlü müzik geleneğinin içinde büyümüş; bu kültürel miras ilerleyen yıllarda sanatının en belirgin unsurlarından biri olmuştur.

Suzan Kardeş henüz çocukken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç ederek İstanbul’a yerleşti. Balkanlarda geçirdiği ilk yıllar ve ailesinden dinlediği Rumeli türküleri, düğün şarkıları ve geleneksel ezgiler onun müzikal hafızasının temelini oluşturdu. Ancak profesyonel sanat hayatına ilk olarak şarkıcı olarak değil, makyaj ve kuaförlük alanında başladı. Genç yaşlarda güzellik ve makyaj alanında çalışmaya başlayan Kardeş, zaman içerisinde sinema ve televizyon sektörüne yöneldi.

Özellikle 1980’li yıllardan itibaren kamera arkasında çalışan Suzan Kardeş, Türkiye’de sinema ve televizyon sektörünün tanınan makyaj sanatçılarından biri hâline geldi. Yıllar boyunca çok sayıda sinema filmi, dizi, reklam ve televizyon yapımının kamera arkasında görev yaptı. Bu dönem onun Türk sinema ve televizyon dünyasındaki birçok oyuncu, yönetmen ve müzisyenle tanışmasını sağladı.

Kariyerinin en önemli dönüm noktalarından biri yönetmen Yavuz Turgul ve daha sonra Beşiktaş Kültür Merkezi (BKM) çevresindeki sanatçılarla gerçekleştirdiği çalışmalar oldu. Kardeş, uzun yıllar kamera arkasındaki profesyonel kimliğiyle tanınırken zaman içerisinde oyunculuk ve müzik alanında da seyirci karşısına çıkmaya başladı. Özellikle BKM çevresindeki projelerde yer alması, onun geniş kitleler tarafından tanınmasında etkili oldu.

Suzan Kardeş’in sanat yaşamında Sezen Aksu ile dostluğu ve sanatsal birlikteliği de önemli bir yere sahiptir. İkilinin uzun yıllara dayanan dostluğu, zaman içerisinde çeşitli müzik çalışmalarına da yansıdı. Kardeş’in repertuvarındaki Balkan ezgileri ile Türk pop müziği arasında kurduğu bağda bu müzikal çevrenin etkileri görülebilir. Nitekim birlikte seslendirdikleri “Selanik Türküsü”, Suzan Kardeş’in bilinen kayıtları arasında yer almaktadır.

Profesyonel müzik kariyerine görece geç yaşta başlayan Suzan Kardeş, bunu bir dezavantaj yerine yıllar boyunca biriktirdiği Balkan kültürünü aktarmanın bir yolu olarak değerlendirdi. Bekriya, Bekriya II – Balkania, Makyaj Odası Şarkıları ve devam eden müzik projeleriyle Balkan şarkılarını, Rumeli türkülerini ve geleneksel melodileri çağdaş düzenlemelerle yorumladı. Türkçe dışında Balkan coğrafyasının farklı dillerindeki şarkılara da repertuvarında yer verdi.

Onun müziğinde yalnızca belirli bir ülkenin folkloru değil, geçmişte aynı coğrafyada yaşamış toplumların ortak kültürel hafızası öne çıkar. Kosova, Kuzey Makedonya, Bosna-Hersek, Sırbistan, Yunanistan ve Türkiye arasında yüzyıllar içerisinde gelişen müzikal etkileşimler, Kardeş’in repertuvarında farklı biçimlerde karşılık bulur. Bu nedenle konserleri çoğu zaman klasik bir pop konserinden çok Balkan eğlence kültürünü yaşatan renkli sahne gösterilerine dönüşür.

“Bekriya” kavramı da Suzan Kardeş’in müzikal kimliğiyle özdeşleşmiştir. Balkan kültüründe eğlenceyi, müziği, sofrayı ve hayatın keyfini paylaşmayı çağrıştıran bu ifade, sanatçının sahne anlayışını da yansıtır. Kardeş’in konserlerinde seyirciyle kurduğu samimi iletişim, hikâye anlatımı, mizah ve hareketli Balkan ezgileri performansın temel parçalarıdır.

Repertuvarında “Yarım Hava Çalsana”, “Evde Kaldım Vah”, “Sendeki Kaşlar” ve “Selanik Türküsü” gibi çalışmaların yanı sıra geleneksel Balkan ve Rumeli eserlerinin farklı yorumları bulunmaktadır. Sanatçı, geçmişten gelen eserleri birebir yeniden üretmek yerine kendi sahne kişiliği ve çağdaş düzenlemeler aracılığıyla yeni kuşaklara aktarmasıyla tanınmaktadır.

Suzan Kardeş aynı zamanda başarılı bir oyunculuk kariyerine sahiptir. Sinema ve televizyonda kamera arkasında başlayan serüveni zaman içerisinde kamera önüne taşınmış; çeşitli sinema filmleri, televizyon dizileri ve eğlence programlarında rol almıştır. Özellikle kendine özgü konuşma biçimi, Balkan kültüründen beslenen mizah anlayışı ve doğal oyunculuğu sayesinde canlandırdığı karakterlerle dikkat çekmiştir.

Kardeş’in oyunculuk kariyerinin en çok hatırlanan yapımlarından biri Seksenler dizisidir. Uzun yıllar yayımlanan yapımda canlandırdığı Fato Ana karakteri, onun televizyon izleyicileri arasında daha geniş bir kitle tarafından tanınmasını sağladı. Balkan göçmeni kimliğiyle de örtüşen karakteri yorumlarken kendi kültürel birikiminden yararlanması, rolün doğal ve renkli yapısının önemli unsurlarından biri oldu.

Müzik ve oyunculuğun yanında Suzan Kardeş, profesyonel yaşamının ilk döneminden beri makyaj sanatçısı kimliğini de korumuştur. Bu yönüyle Türkiye’de kamera arkasından kamera önüne geçerek farklı sanat dallarında başarılı kariyer geliştiren sıra dışı isimlerden biridir. Sinema sektörünün kamera arkasındaki çalışma kültürünü yakından bilmesi, oyunculuk yaptığı projelerde de ona farklı bir deneyim kazandırmıştır.

Sanatçının Balkan kültürüne bağlılığı yalnızca seslendirdiği şarkılarla sınırlı değildir. Yemek kültürü, aile hikâyeleri, gelenekler, düğünler, göçmenlik deneyimleri ve Balkan insanının yaşam biçimi onun sahne anlatılarında sıklıkla yer bulur. Bu nedenle Suzan Kardeş’in sanatçı kimliğinde müzik, gastronomi, mizah ve kültürel hikâye anlatıcılığı iç içe geçmektedir.

Özellikle doğduğu Kosova ile bağını yıllar boyunca sürdüren Kardeş, Balkan coğrafyasını Türkiye’deki dinleyicilerine anlatan kültürel köprülerden biri hâline gelmiştir. Rumeli ve Balkan kökenli dinleyiciler açısından repertuvarındaki pek çok eser geçmişe ve aile hikâyelerine yönelik güçlü bir nostalji taşırken, daha genç dinleyiciler açısından geleneksel Balkan müziğiyle tanışmanın yollarından birini oluşturur.

Suzan Kardeş’in sahne performanslarını farklılaştıran temel özelliklerden biri de seyirciyle kurduğu sıcak iletişimdir. Konserlerinde yalnızca şarkıları arka arkaya seslendirmek yerine eserlerin hikâyelerini anlatması, anılarını paylaşması ve mizahi diyaloglar kurması performanslarının karakteristik özellikleri arasındadır. Balkan düğünlerinin hareketli atmosferini konser sahnesine taşıyan sanatçı, repertuvarında hareketli eserlerle duygusal Rumeli türkülerini birlikte kullanmaktadır.

Kariyeri boyunca müzik, sinema, televizyon ve sahne sanatlarını bir arada sürdüren Suzan Kardeş, özellikle Balkan müziğinin Türkiye’deki en tanınmış temsilcilerinden biri hâline gelmiştir. Geleneksel Rumeli ve Balkan eserlerini modern düzenlemelerle yeni kuşaklara aktarması, kendi ailesinin göç hikâyesini sanatının doğal bir parçasına dönüştürmesi ve yıllarca kamera arkasında edindiği deneyimi oyunculuk kariyerine taşıması onu Türkiye eğlence dünyasında kendine özgü bir konuma yerleştirmiştir.

Günümüzde de konserler, festivaller, tiyatro ve özel sahne projeleriyle sanat yaşamını sürdüren Suzan Kardeş, Kosova’dan İstanbul’a uzanan yaşam hikâyesi; makyaj sanatçılığından oyunculuğa, oyunculuktan profesyonel müzik kariyerine uzanan sıra dışı yolculuğu ve Balkan kültürünü merkezine alan repertuvarıyla Türkiye’nin çok yönlü sanatçılarından biri olarak çalışmalarına devam etmektedir.