Bir Delinin Hatıra Defteri - Metin Zakoğlu

Metin Zakoğlu, 30 Temmuz 1971’de İstanbul’un Eyüp ilçesinde doğan Türk tiyatro oyuncusu, oyun yazarı, yönetmen ve stand-up sanatçısıdır. Özellikle Türkiye’de alternatif tiyatro mekânları üzerine geliştirdiği “Evde Tiyatro” ve “Cafe Theatre” projeleriyle tanınmaktadır. Geleneksel tiyatro salonunun dışına çıkan, seyirciyle oyuncu arasındaki mesafeyi azaltan ve doğaçlamaya geniş yer veren sahne anlayışı kariyerinin temel özelliklerinden biridir.

Sanatçı bir aileden gelen Zakoğlu’nun babası TRT radyo sanatçısı Kadir Kubilay Zakoğlu, annesi Sevim Zakoğlu’dur. Altı kardeşin en küçüğü olarak büyüyen sanatçı, çocukluk yıllarından itibaren oyunculuğa ve hikâye anlatmaya ilgi duyduğunu anlatmaktadır. Mahalledeki çocukları bir araya getirip kendi oluşturduğu hikâyeleri anlattığı ve küçük yaşlarda adeta meddahlık yaptığı, kendi anlatımına dayanan röportajlarda yer almaktadır.  

Profesyonel tiyatro kariyerindeki önemli dönüm noktası 1994 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nın sınavını kazanması oldu. Şehir Tiyatroları’nda 2001 yılına kadar görev yapan Zakoğlu, bu süreçte önemli bir sahne deneyimi kazandı. Aynı dönemde TRT İstanbul Radyosu’nda yayımlanan “Tatil Sabahı” programı için skeçler yazdı ve bu skeçlerin seslendirmelerinde yer aldı.  

Zakoğlu zaman içerisinde yalnızca oyunculuk yapmak yerine kendi oyunlarını yazan, yöneten ve sahneleyen bağımsız bir tiyatro sanatçısına dönüştü. Arkadaşım Kadın Oldu, Herkes mi Aldatır?, Kansız Nigar, Tinder Çarpsın ve Yoksa Oyuna mı Geldik? gibi yapımlar kariyerindeki oyunlar arasında yer aldı.  

Kariyerinin en sıra dışı çalışmalarından biri “Evde Tiyatro” projesidir. Zakoğlu, 2002 yılında geliştirdiği konseptle klasik tiyatro salonunun dışında, ev ortamına dönüştürülmüş küçük bir alanda seyirciyle son derece yakın mesafede oyunlar sahnelemeye başladı. Sanatçı bu yaklaşımı, seyircinin kendi evindeki rahatlık hissi içerisinde tiyatro izleyebilmesini sağlayan bir “mekân deneyi” olarak tanımlamaktadır.  

Bu anlayışın devamında Cafe Theatre projesini geliştirdi. Zakoğlu’nun konseptinde seyirciler klasik tiyatro salonundaki düzenden farklı olarak yemek ve içecek eşliğinde tiyatro, kabare ve stand-up gösterileri izleyebiliyor. Projede klasik tiyatro eserlerinin yanı sıra müzik, kabare ve akustik performanslara da yer verilmesi, Cafe Theatre’ı sanatçının “her yerde tiyatro” yaklaşımının önemli parçalarından biri haline getirdi.  

Zakoğlu’nun sahne kariyeriyle en fazla özdeşleşen eserlerden biri Nikolay Gogol’ün “Bir Delinin Hatıra Defteri” oldu. Sanatçı bu eseri uzun yıllar boyunca kendi yorumuyla sahneledi. 2020 tarihli bir röportajında oyunu o tarihte 26 yıldır oynadığını belirtmesi, yapımın kariyerindeki özel konumunu ortaya koymaktadır. Oyun günümüzde de Metin Zakoğlu’nun etkinlik programında yer almaya devam ediyor.  

Tiyatro dışında televizyon ve sinema projelerinde de rol alan Zakoğlu; Kurşun Yarası, Vay Anam Vay, Hayal ve Gerçek, Kısmet, Türk Malı gibi televizyon yapımlarında; Şu Gönlümdeki Köşk Olmasa, Herkes mi Aldatır?, Pak Panter, Vay Başıma Gelenler 2,5 ve Saftirikler gibi sinema filmlerinde kamera karşısına geçti.  

Kendi yazdığı “Herkes mi Aldatır?” adlı tiyatro oyunu 2010 yılında sinemaya da uyarlandı. Zakoğlu filmde oyuncu olarak yer alırken tiyatroda geliştirdiği hikâyeyi farklı bir mecraya taşımış oldu. Sanatçının televizyon ve sinema çalışmaları bulunmasına rağmen kariyerinin ağırlık merkezini bağımsız tiyatro ve canlı seyirci karşısındaki performanslar oluşturdu.  

Günümüzde Zakoğlu’nun repertuvarında Bir Delinin Hatıra Defteri, Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz, Neşeli Gazino, Lüküs Hayat Kabare, Edepsiz Komedi, Metin Zakoğlu Stand-Up ve Metin Zakoğlu ile Yemek Masası Kabaresi gibi farklı formatlarda yapımlar bulunuyor. Bu çeşitlilik, klasik tiyatrodan kabareye ve stand-up’a uzanan sahne anlayışını yansıtıyor.  

Metin Zakoğlu, bugün özellikle Evde Tiyatro, Cafe Theatre ve Bir Delinin Hatıra Defteri ile özdeşleşen; oyunculuk, oyun yazarlığı ve yönetmenliği bir arada sürdüren Türk tiyatro sanatçılarından biridir. 1990’larda İstanbul Şehir Tiyatroları’nda başlayan profesyonel kariyerini, klasik tiyatro salonlarının dışına çıkan alternatif sahne projeleriyle geliştirmiş; stand-up, kabare ve interaktif tiyatro anlayışını bir araya getiren kendine özgü bir sahne dili oluşturmuştur.