Serdar Sönmez, Merve Kanlı - Bana Normal

Serdar Sönmez, Türk tiyatro oyuncusu, oyun yazarı, yönetmen, sahne ve dekor tasarımcısıdır. Ankara merkezli tiyatro çalışmalarında özellikle politik tiyatro, kara komedi, absürt tiyatro ve toplumsal hiciv ekseninde geliştirdiği yapımlarla tanınır. Oyunculuğun yanı sıra metin yazarlığı, yönetmenlik ve sahne tasarımı gibi tiyatronun farklı üretim alanlarında görev alan Sönmez, aynı zamanda TuKaKa Sanat’ın kurucusudur. “Komşum III. Vlad”, “Bana Normal”, “Müfettişler Müfettişi”, “Bir Prag İşgali 1939 - Bazıları Hitler Sever” ve “Antrikot” gibi yapımlarda farklı görevler üstlenen sanatçı, özellikle kendi yazıp yönettiği “Komşum III. Vlad” ile XXV. Direklerarası Seyircileri Ödülleri’nde Politik Tiyatro dalında ödüle değer görülmüştür.

Serdar Sönmez, 1979 yılında Ankara’da doğdu. Çocukluk yılları, ailesi ve sanatla ilk karşılaşmasına ilişkin ayrıntılı bilgiler kamuya açık güvenilir kaynaklarda sınırlıdır. Bununla birlikte eğitim ve profesyonel tiyatroya geçiş süreci belgelenmiştir. Üniversite eğitimini Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde tamamlayan Sönmez, tiyatroya profesyonel olarak daha sonraki yıllarda yöneldi. Akademik geçmişinin ardından aldığı oyunculuk eğitimi, onun sahne sanatlarındaki ikinci kariyer hattının başlangıcını oluşturdu.

Sönmez, profesyonel tiyatro eğitimini 2011 yılında Ankara Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nde aldı. Bu tarih, sanat yaşamının önemli dönüm noktalarından biridir. Eğitimini tamamladıktan sonra Ankara tiyatro çevresinde aktif biçimde çalışmaya başlayan sanatçı; yalnızca oyunculuk yapmak yerine zaman içerisinde yazarlık, yönetmenlik, sahne tasarımı ve dekor tasarımı gibi alanlara da yöneldi. Böylece kariyeri, kendisine verilen karakterleri canlandıran bir oyuncunun ötesine geçerek bir tiyatro yapımının fikir aşamasından sahnelenmesine kadar farklı bölümlerinde sorumluluk alan çok yönlü bir yapıya dönüştü.  

Serdar Sönmez’in profesyonel kariyerinde yer alan yapımlardan biri “Antrikot” oldu. Tiyatro kayıtlarında Sönmez’in 2017 yılında sahnelenen yapımda hem oyuncu hem de sahne amiri olarak görev aldığı görülmektedir. Bu çalışma, sanatçının kariyerinin erken dönemlerinden itibaren sahne üzerindeki oyunculukla sahne arkasındaki organizasyon ve uygulama süreçlerini birlikte yürüttüğünü gösteren örneklerden biridir.  

Sönmez’in tiyatro repertuvarında “Müfettişler Müfettişi” de önemli bir yer tutar. Profesyonel tiyatro kayıtlarında sanatçı bu yapımda hem oyuncu hem de sahne tasarım tarafında gösterilmektedir. Sahne tasarımıyla ilgilenmesi, Sönmez’in tiyatroyu yalnızca metin ve oyunculuk üzerinden değerlendirmediğini; dekor, mekân kullanımı ve görsel atmosfer gibi unsurları da anlatının parçası olarak ele aldığını göstermektedir.  

Oyuncunun yer aldığı bir başka çalışma **“Bir Prag İşgali 1939 - Bazıları Hitler Sever”**dir. Sönmez bu projede oyunculuğunun yanında dekor tasarımı görevini de üstlenmiştir. Politik ve tarihsel göndermeler taşıyan bu tür yapımlar, ilerleyen yıllarda kendi yazdığı oyunlarda daha belirgin hâle gelecek politik tiyatro anlayışının da erken örnekleri arasında değerlendirilebilir.  

Serdar Sönmez’in sanat yaşamındaki en önemli gelişmelerden biri TuKaKa Sanat’ı kurması oldu. Kendi tiyatro yapılanmasını oluşturması, sanatçının bağımsız biçimde metin geliştirmesine, oyun üretmesine ve farklı türlerde projeler sahneye koymasına olanak sağladı. TuKaKa Sanat’ın repertuvarı yalnızca yetişkin tiyatrosundan oluşmaz; politik tiyatro, kara mizah ve absürt çalışmaların yanında çocuklara yönelik yapımlar da bulunmaktadır. Bu geniş üretim alanı, Sönmez’in tiyatro anlayışının tek bir seyirci grubuna veya tek bir dramaturjik türe bağlı olmadığını göstermektedir.  

TuKaKa’nın çocuk tiyatrosu tarafındaki çalışmalardan biri **“Ejderhanı Nasıl Eğitirsin Müzikali”**dir. TuKaKa Çocuk tarafından sahnelenen yapımın uyarlama ve yönetmenliğini Cem Şehri, koreografisini Merve Kanlı üstlenirken Serdar Sönmez de oyuncu kadrosunda yer almaktadır. Arda Cengiz, Esra Kerman, Gizay Taşkırdı, Kaan Tapucu ve diğer oyuncularla birlikte sahne alan Sönmez’in bu projede bulunması, yetişkinlere yönelik politik ve kara komedi çalışmalarının yanında çocuk ve müzikal tiyatro türünde de sahne deneyimine sahip olduğunu göstermektedir.  

Ancak Serdar Sönmez’in kariyerindeki en belirgin sanatsal çizgi politik tiyatro ve kara mizah üzerinden gelişmiştir. Toplumsal sorunları doğrudan didaktik bir anlatımla aktarmak yerine mizah, alegori, absürt durumlar ve sembolik karakterlerden yararlanması, özellikle kendi yazdığı metinlerde belirginleşir. Bu yaklaşımın en önemli örneği “Komşum III. Vlad” olmuştur.  

“Komşum III. Vlad”, Serdar Sönmez’in yazdığı, yönettiği, oynadığı ve sahne tasarımında görev aldığı kara komedi türündeki bir tiyatro oyunudur. Profesyonel tiyatro kayıtlarında yapım 2024 yılıyla ilişkilendirilmekte ve Sönmez’in projede oyuncu, yazar, yönetmen ve sahne tasarımcısı olmak üzere dört ayrı görev üstlendiği belirtilmektedir. Bu yönüyle oyun, sanatçının tiyatro kariyerindeki farklı disiplinleri tek projede birleştirdiği en kapsamlı çalışmalarından biridir.

Oyunun merkezinde insanlığın giderek aşındığı bir dünya ile “kan emici” bir düzen arasındaki çatışma bulunmaktadır. Yapım, bir yandan insanların hayatta kalma mücadelesini anlatırken diğer taraftan bu mücadelenin insan olmanın anlamı üzerindeki etkisini sorgular. Vampirlik ve III. Vlad çağrışımlarından yararlanan hikâye, fantastik bir karakteri doğrudan tarihsel bir biyografi şeklinde anlatmak yerine günümüz toplumsal düzenini sorgulamak için alegorik bir araç olarak kullanır.  

“Komşum III. Vlad”ın oyuncu kadrosunda Serdar Sönmez, Merve Kanlı, Korgün Başkaya ve Cengiz Eraslan yer almaktadır. Dört kişilik kadro, geniş ensemble komedilerinden farklı olarak oyuncular arasındaki etkileşimin daha yoğun olduğu bir sahne yapısı ortaya çıkarır. Sönmez’in hem yönetmen hem oyuncu olması ise metnin yazımından prova ve sahne uygulamasına kadar oyunun yaratıcı sürecinin farklı aşamalarında doğrudan rol üstlenmesini sağlamıştır.  

“Komşum III. Vlad”, Serdar Sönmez’in kariyerinde yalnızca repertuvar açısından değil, aldığı ödül nedeniyle de özel bir yere sahiptir. Oyun XXV. Direklerarası Seyircileri Ödülleri’nde Politik Tiyatro dalında ödüle değer görüldü. Kaynaklarda ödül yılı konusunda 2024/2025 şeklinde farklı tarihlendirmeler bulunmakla birlikte, profesyonel tiyatro kaydı yapımın 2024’te sahneye konulduğunu ve ödülün bu çalışmayla kazanıldığını belirtmektedir. Bu nedenle ödülü belirli bir takvim yılı üzerinden kesinleştirmektense oyunun XXV. Direklerarası Seyircileri Ödülleri’ndeki başarısıyla ifade etmek daha güvenlidir.  

Bu ödül aynı zamanda Sönmez’in sanatsal yaklaşımını tanımlayan politik tiyatro yönünün görünürlük kazanmasını sağladı. “Komşum III. Vlad”da vampirlik metaforu üzerinden güç, düzen, insanlık ve hayatta kalma gibi kavramları tartışması, toplumsal eleştiriyi doğrudan sloganlarla değil tiyatronun kurmaca olanaklarıyla aktarma yaklaşımını ortaya koymaktadır.

Serdar Sönmez’in bu oyundaki sahne tasarımı çalışması da önemlidir. Kara komedi ve alegorik tiyatroda dekor yalnızca karakterlerin içerisinde hareket ettiği fiziksel alan değildir; oyunun atmosferini ve alt metnini güçlendiren anlatım araçlarından biridir. Sönmez’in hem metni yazması hem yönetmesi hem de sahne tasarımında görev alması, görsel dünyanın metnin düşünsel yapısıyla birlikte tasarlanmasına olanak sağlamıştır. Profesyonel tiyatro kayıtlarında sanatçının “sahne tasarım / oyuncu / dekor tasarım” alanlarıyla birlikte listelenmesi, bu çok yönlü çalışma biçiminin yalnızca “Komşum III. Vlad” ile sınırlı olmadığını da göstermektedir.  

Sönmez’in yakın dönem kariyerindeki bir diğer önemli özgün çalışma “Bana Normal” olmuştur. Sanatçının kaleme aldığı oyun, absürt bir korku hikâyesi olarak tanımlanmaktadır. Yönetmenliğini Murat Afşar’ın üstlendiği yapımda Serdar Sönmez, Merve Kanlı ile birlikte sahneye çıkmaktadır. Oyunun efekt uygulamasını Korgün Başkaya, ışık tasarımını ise Gizay Taşkırdı üstlenmiştir.  

“Bana Normal”ın hikâyesi, iletişimsizliğin ve alışkanlıkların arasında sıkışmış bir çift üzerinden ilerler. Oyun, iki insanın aynı ev içerisinde bulunmasına rağmen birbirlerinden giderek uzaklaşmasını ele alırken yalnızlık, iletişim eksikliği ve görünmeyen duvarlar gibi kavramlara odaklanmaktadır. Yapımın temel sorusu fiziksel olarak yalnız olmakla duygusal olarak iletişimsiz kalmak arasındaki fark üzerinden şekillenir.  

Bu eser, Sönmez’in “Komşum III. Vlad”daki politik ve toplumsal eleştiri yaklaşımından daha farklı bir alana yöneldiğini gösterir. “Komşum III. Vlad” daha geniş toplumsal düzeni kara mizah ve alegoriyle sorgularken, “Bana Normal” insan ilişkilerindeki iletişimsizliği ve yabancılaşmayı daha dar, iki kişilik bir hikâye üzerinden ele alır. Buna rağmen iki yapım arasında ortak bir sanatsal çizgi bulunmaktadır: sıradan görünen gerçekliğin absürt, rahatsız edici veya fantastik bir durum üzerinden yeniden sorgulanması.

“Bana Normal”da yönetmenliği başka bir isme bırakması da Sönmez’in tiyatro üretimindeki farklı çalışma biçimlerini göstermektedir. “Komşum III. Vlad”da kendi metnini kendisi yönetirken “Bana Normal”da metni Murat Afşar’ın yönetmenlik yorumuna teslim etmiş ve sahnede oyuncu olarak yer almıştır. Bu durum, oyun yazarlığı ile yönetmenlik rollerini her projede zorunlu olarak birleştirmediğini göstermektedir.  

Serdar Sönmez’in sanatsal yaklaşımının önemli özelliklerinden biri mizahı yalnızca eğlence amacıyla kullanmamasıdır. Profesyonel biyografisinde eserlerinde toplumsal meseleleri mizah, felsefe ve duygusal derinlikle birleştirdiği özellikle belirtilmektedir. Politik tiyatro, kara mizah ve absürt anlatımın kariyerinde sık görülmesi de bu yaklaşımı desteklemektedir.  

Sönmez’in tiyatrosunda gündelik gerçekliğin biraz dışına çıkan durumlar, seyircinin gerçek dünyaya farklı bir açıdan bakmasını sağlayan araçlara dönüşür. Bir vampir figürü üzerinden toplumsal düzenin sorgulanması veya sıradan bir çiftin iletişimsizliğinin absürt korku hikâyesine dönüştürülmesi bunun örnekleridir. Dolayısıyla Sönmez’in yazarlığında fantastik ve absürt unsurlar gerçeklikten kaçmak için değil, gerçekliği farklı bir perspektiften tartışmak için kullanılmaktadır.

Oyunculuk tarafında ise Sönmez’in repertuvarının genişliği dikkat çeker. Politik taşlama ve kara komedi gibi yapımların yanında çocuk müzikalinde sahne alması, klasik komedi ve farklı bağımsız tiyatro projelerinde görev yapması, kariyerini tek bir karakter türüne bağlamadığını göstermektedir. Özellikle kendi yazdığı oyunlarda sahneye çıkması, yazarken oluşturduğu karakter dünyasını oyuncu olarak doğrudan deneyimlemesine olanak tanımaktadır.

Sahne ve dekor tasarımı da Serdar Sönmez’in tiyatro kimliğinin önemli parçalarından biridir. “Müfettişler Müfettişi”nde sahne tasarımı, “Bir Prag İşgali 1939 - Bazıları Hitler Sever”de dekor tasarımı ve “Komşum III. Vlad”da sahne tasarımı görevlerini üstlenmiştir. Bu çalışmalar, sanatçının tiyatroyu yalnızca yazılı metin ve oyunculuk üzerinden değil mekân, görsel kompozisyon ve atmosfer üzerinden de tasarladığını göstermektedir.  

Serdar Sönmez’in Ankara tiyatro çevresiyle güçlü bir ilişkisi bulunmaktadır. Ankara’da doğmuş, oyunculuk eğitimini Ankara Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nde tamamlamış ve profesyonel tiyatro çalışmalarının önemli bölümünü burada gerçekleştirmiştir. Güncel tiyatro kayıtlarında ayrıca Actor Studio oyuncu kadrosunda yer almaktadır. Actor Studio’nun Ankara Panora AVM’deki sahnesi, “Komşum III. Vlad” gibi yapımların seyirciyle buluştuğu mekanlardan biri olmuştur.  

Sönmez’in canlı performans kariyeri, klasik anlamda yalnızca oyunculuk üzerine kurulmuş değildir. Yönetmen olduğu yapımlarda oyuncuların sahne üzerindeki hareketlerinden oyunun genel temposuna, metnin yorumlanmasından görsel atmosfere kadar bütünlüklü bir tiyatro deneyimi oluşturmaya çalışmaktadır. Özellikle “Komşum III. Vlad”da yazar, yönetmen, oyuncu ve sahne tasarımcısı olarak aynı yapımın farklı katmanlarında görev alması bunun en belirgin örneğidir.

Kariyerindeki bir diğer önemli özellik bağımsız tiyatro üretimidir. TuKaKa Sanat’ı kurarak kendi yapımlarını geliştiren Sönmez, yalnızca mevcut tiyatroların repertuvarlarında oyunculuk yapmak yerine özgün metinlerin sahneye taşınmasına yönelik bir üretim alanı oluşturmuştur. TuKaKa bünyesinde yetişkinlere yönelik politik ve absürt tiyatronun yanında çocuk tiyatrosu çalışmalarının bulunması, oluşumun repertuvar açısından farklı seyirci gruplarına ulaşmasını sağlamaktadır.  

Serdar Sönmez’in kariyerini Türkiye’deki ana akım televizyon veya sinema oyunculuğu üzerinden değerlendirmek doğru değildir. Aynı isimde farklı sinema profesyonellerine ait kayıtlar bulunduğundan, doğrulanmamış film ve dizi çalışmalarını tiyatro sanatçısı Serdar Sönmez’in filmografisine eklemek yanıltıcı olabilir. Güvenilir ve birbiriyle örtüşen profesyonel kaynaklar Sönmez’in kariyerini öncelikle tiyatro oyunculuğu, oyun yazarlığı, yönetmenlik ve sahne tasarımı üzerinden belgelemektedir.  

Sanatçının güncel üretimlerine bakıldığında ise “Komşum III. Vlad” ve “Bana Normal” kariyerinin iki önemli ayağını oluşturmaktadır. İlki politik kara komedi üzerinden daha geniş bir toplumsal eleştiri geliştirirken, ikincisi absürt korku biçiminden yararlanarak ilişkiler, yalnızlık ve iletişimsizlik üzerine yoğunlaşmaktadır. Her iki oyunda da Sönmez hem metnin yaratıcısı hem de oyuncu olarak yer almaktadır.  

Serdar Sönmez, 1979’da Ankara’da başlayan yaşamını, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi’ndeki lisans eğitiminin ardından 2011 yılında Ankara Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nde aldığı tiyatro eğitimiyle profesyonel sahne kariyerine taşıyan çok yönlü bir tiyatro sanatçısıdır. Oyunculuk, oyun yazarlığı, yönetmenlik, sahne ve dekor tasarımını bir arada sürdüren Sönmez; TuKaKa Sanat’ın kurucusu olarak bağımsız tiyatro üretimine de katkıda bulunmaktadır. “Komşum III. Vlad” ile XXV. Direklerarası Seyircileri Ödülleri’nde Politik Tiyatro dalında aldığı ödül, kariyerinin önemli kilometre taşlarından biri olurken; “Bana Normal”, “Müfettişler Müfettişi”, “Bir Prag İşgali 1939 - Bazıları Hitler Sever” ve farklı sahne çalışmaları, politik hicivden absürt tiyatroya uzanan üretim alanını ortaya koymaktadır. Sönmez, güncel tiyatro çalışmalarında toplumsal meseleleri mizah, alegori, absürt anlatım ve karakterler üzerinden tartışan oyuncu-yazar-yönetmen kimliğiyle Ankara tiyatro sahnesinde üretimini sürdürmektedir.