Sadık Şendil (1913, İstanbul – 26 Temmuz 1986, İstanbul), Türk oyun yazarı, senarist ve şarkı sözü yazarıdır. Yeşilçam’ın en üretken ve etkili senaryo yazarlarından biri kabul edilen Şendil, özellikle komedi türünde oluşturduğu karakterler ve hikâyelerle Türk sinemasının hafızasında önemli bir yer edinmiştir. Kariyeri boyunca yaklaşık 200 film senaryosunda imzası bulunan Şendil; Neşeli Günler, Şabanoğlu Şaban, Süt Kardeşler, Banker Bilo ve Hababam Sınıfı serisinin bazı filmleri gibi bugün klasik kabul edilen çok sayıda yapımın senaryo çalışmalarında yer aldı.

İstanbul’da dünyaya gelen Şendil’in babası Hariciye’de görev yapan bir diplomattı. Eğitim hayatında önce Saint-Michel Fransız Lisesi’ne, ardından Galatasaray Lisesi’ne devam etti. Kaynaklar Galatasaray’daki öğrenimini tamamlamadığını belirtmektedir. Daha sonra Tütün Eksperliği alanında eğitim gördü ve uzun yıllar Ziraat Bankası’nda tütün eksperi olarak çalıştı. Ancak memuriyet yaşamını sürdürürken edebiyat ve tiyatroyla olan bağını hiçbir zaman bırakmadı; Bakırköy Halkevi’nde oyunlar yazmaya ve yönetmeye başladı.  

Profesyonel sinema kariyerindeki önemli başlangıç 1953 yapımı Beklenen Şarkı oldu. Cahide Sonku ve Zeki Müren’in başrollerinde bulunduğu filmin ardından Şendil giderek daha yoğun biçimde senaryo yazmaya başladı. Kalbimin Şarkısı, Berduş, Pusu, Altın Kafes, Garipler Sokağı, Gurbet Yolcuları gibi çok sayıda filmin senaryosunda çalıştı.  

1960’lar ve özellikle 1970’ler, Sadık Şendil’in Türk sinemasındaki etkisinin en belirgin hâle geldiği dönemlerden biri oldu. Yeşilçam’ın aile, mahalle, sınıf farklılıkları, aşk, yanlış anlaşılmalar ve gündelik yaşam üzerinden gelişen komedi anlayışının şekillenmesine önemli katkı sağladı. Şendil’in senaryolarında birbirinden çok farklı kişiliklere sahip karakterlerin aynı ortamda karşı karşıya getirilmesi ve çatışmanın giderek komediye dönüşmesi sık görülen özellikler arasındadır.

Bu dönemde Türk sinemasının unutulmaz yapımları arasında bulunan Canım Kardeşim, Ah Nerede, Bizim Aile, Süt Kardeşler, Şabanoğlu Şaban, Neşeli Günler, Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı, Hababam Sınıfı Uyanıyor, Hababam Sınıfı Tatilde, Hababam Sınıfı Dokuz Doğuruyor, Erkek Güzeli Sefil Bilo, Banker Bilo ve daha birçok filmin senaryo çalışmalarında adı yer aldı.  

Özellikle Ertem Eğilmez ile gerçekleştirilen çalışmalar, Şendil’in sinema kariyerinde önemli bir yere sahiptir. Münir Özkul, Adile Naşit, Kemal Sunal, Şener Şen, Tarık Akan ve Halit Akçatepe gibi Yeşilçam’ın önemli oyuncularının yer aldığı pek çok klasik komedinin arkasındaki senaryo ekiplerinde bulunan Şendil, Türk aile komedisinin gelişmesinde etkili yazarlardan biri oldu.  

7 Kocalı Hürmüz

Sadık Şendil’in tiyatro alanındaki en önemli ve kalıcı eserlerinden biri Yedi Kocalı Hürmüzdür. 19. yüzyıl İstanbul’unda geçen eser, birbirinden habersiz birden fazla erkekle evlenen Hürmüz’ün bu ilişkileri idare etmeye çalışırken yaşadığı olayları geleneksel Türk tiyatrosunun mizah anlayışıyla ele alır.

Şendil’in metni yıllar içerisinde tiyatro, televizyon, sinema ve müzikal formatlarında defalarca yeniden yorumlandı. Eserin 1963 tarihli sinema uyarlamasının ardından 1971’de Yedi Kocalı Hürmüz adıyla yeniden sinemaya aktarılması, daha sonraki yıllarda televizyona uyarlanması ve 2009 yılında 7 Kocalı Hürmüz adıyla tekrar beyazperdeye taşınması, eserin kuşaklar boyunca popülerliğini koruduğunu göstermektedir.  

Şendil’in tiyatro repertuvarı yalnızca Yedi Kocalı Hürmüz ile sınırlı değildir. Kanlı Nigar, Kart Horoz, Çılgın Yenge ve İhtilal Var önemli oyunları arasında bulunmaktadır. Daha erken dönemlerinde ise Fuar Yıldızı, Festival ve Kuyruklu Yıldız gibi operetler kaleme aldı.  

Kanlı Nigar da tıpkı Yedi Kocalı Hürmüz gibi geleneksel Türk tiyatrosundan beslenen ve daha sonra farklı sahne ve sinema uyarlamalarına konu olan önemli eserlerinden biri hâline geldi. Şendil’in bu tür eserlerinde İstanbul’un mahalle kültürü, kadın-erkek ilişkileri, toplumsal sınıflar, gündelik yaşam ve geleneksel mizah unsurları iç içe geçmektedir.

Şendil yalnızca popüler komediler yazmadı. Senaryo yazarlığındaki başarısı çeşitli dönemlerde ödüllerle de karşılık buldu. Kalbimin Efendisi (1970), Tel Örgü (1971) ve Sev Kardeşim (1972) ile Antalya’daki film festivallerinde senaryo alanında ödüller kazandı.  

Şarkı sözü yazarlığı

Sadık Şendil’in sanat yaşamının daha az bilinen yönlerinden biri şarkı sözü yazarlığıdır. Türk sanat müziğinin klasikleşen eserlerinden “Senede Bir Gün”ün sözleri Sadık Şendil’e, bestesi ise Şekip Ayhan Özışık’a aittir. Şendil ayrıca Teoman Alpay tarafından bestelenen “Seven Ne Yapmaz” adlı eserin de sözlerini yazdı.  

Kariyerinin son döneminde Müjdat Gezen ile de yakın çalışmalar gerçekleştirdi. 1982-1986 yılları arasında Gezen’le birlikte Güldürü Üretim Merkezi (GÜM) bünyesinde çalışarak mizah ve komedi üretimini sürdürdü.  

Sadık Şendil 26 Temmuz 1986’da İstanbul’da, 73 yaşında hayatını kaybetti. Doğum gününe ilişkin kaynaklarda farklı bilgiler bulunmaktadır: bazı film veri tabanları 1 Ocak 1913 tarihini verirken başka biyografik kaynaklarda 28 Şubat 1913 tarihi geçmektedir. Bu nedenle EventPal biyografisinde kesinliği tartışmalı gün ve ay yerine “1913, İstanbul” kullanmak daha güvenli olur. Ölüm tarihi konusunda ise kaynaklar ağırlıklı olarak 26 Temmuz 1986’da birleşmektedir.  

Yaklaşık iki yüz senaryoya ulaşan üretimi, tiyatro oyunları ve şarkı sözleriyle Sadık Şendil, Yeşilçam’ın komedi dilini şekillendiren en önemli yazarlardan biri olarak Türk sinema ve tiyatro tarihinde kalıcı bir yer edinmiştir. Özellikle Yedi Kocalı Hürmüz ve Kanlı Nigar gibi kendi yazdığı eserlerin yanı sıra Neşeli Günler, Süt Kardeşler, Şabanoğlu Şaban, Banker Bilo ve Hababam Sınıfı filmlerindeki çalışmaları, eserlerinin ölümünden onlarca yıl sonra dahi yeni kuşaklar tarafından izlenmesini ve sahnelenmesini sağlamaktadır.