Xecê (bazı platformlarda Xece olarak yazılır), gerçek adıyla Hatice/Hadice Yaşar, Kürt müziğinin tanınmış kadın yorumcularından, şarkıcı, bağlama icracısı ve müzisyendir. Aslen Şırnak’ın Cizre ilçesine bağlı Hisar (Hebler) köyünden olan sanatçı, 1978 yılında Cizre merkezde, günümüzde Yafes olarak anılan bölgede dünyaya geldi. Xecê’nin resmi biyografisine göre beş erkek ve iki kız kardeşi bulunuyor ve ailenin en küçük çocuğu.

Xecê’nin doğum tarihi konusunda internette farklı bilgiler bulunuyor. Kendi resmi internet sitesi yalnızca 1978 yılını verirken bazı biyografi kaynakları 23 Mayıs 1978, bazıları ise farklı bir Mayıs tarihi belirtmektedir. Bu nedenle kesin gün ve ay konusunda resmi kaynakla doğrulanmış tek bir tarih vermek yerine 1978 doğumlu olduğunu belirtmek daha güvenlidir. Gerçek adı ise farklı kaynaklarda Hatice Yaşar veya Hadice Yaşar şeklinde aktarılmaktadır.  

Xecê henüz küçük yaşlardayken ailesi Ege Bölgesi’ne göç etti. Aile bir dönem Aydın’ın Ortaklar ve Kuşadası bölgelerinde yaşadı ve Xecê ilköğrenimini Ortaklar’da tamamladı. Çocukluğundan itibaren müziğe ilgi duyan sanatçı için profesyonel müzik yaşamının başlangıcı ise 1996 yılı oldu.  

1996 yılında Mezopotamya Kültür Merkezi’nin İzmir şubesinde müzik çalışmalarına başlayan Xecê, burada müzikal eğitimini ve sahne deneyimini geliştirdi. 1996-2003 yılları arasında çeşitli müzik gruplarında yer aldı; konserlere ve farklı kültür-sanat etkinliklerine katıldı. Bu dönem onun solo kariyerinden önceki yaklaşık yedi yıllık önemli bir hazırlık süreci oldu.

Xecê’nin bu dönemde yer aldığı önemli topluluklardan biri, beş kadın müzisyenden oluşan Avzem (Koma Avzem) grubuydu. Sanatçı toplulukta yalnızca vokalist olarak değil, bağlama çalarak ve solo vokaller üstlenerek de yer aldı. Avzem’in dağılmasının ardından grup çalışmaları sona erdi ve Xecê ilerleyen yıllarda solo kariyerine yöneldi.  

Müzikal gelişim sürecinde enstrüman ve vokal eğitimi de alan Xecê’nin Ümit Çiçekçioğlu’ndan bağlama, Aşkın Metiner’den ise şan eğitimi aldığı aktarılmaktadır. Bu eğitim, ilerleyen yıllarda geleneksel Kürt müziğini modern düzenlemelerle yorumladığı solo çalışmalarının altyapısını oluşturdu.  

Xecê’nin ilk profesyonel solo albümü “Dem” (Zaman) 2008 yılında yayımlandı. 11 eserden oluşan albüm, sanatçının uzun yıllar süren grup çalışmalarından sonra kendi adıyla yayımladığı ilk kapsamlı proje oldu. Albümde bestelenmiş eserlerle geleneksel ve anonim eserler bir araya getirildi.  

Dem albümünde “Lorî”, “Pismamo”, “Dem”, “Xezalê”, “Rê Hevalê”, “Sevê”, “Yalan Olurduk”, “Karwanê Halebê”, “Zerî”, “Hespê Beyzade” ve “Gitme” olmak üzere 11 eser yer aldı. Özellikle “Pismamo”, “Xezalê”, “Lorî”, “Zerî” ve “Dem”, ilerleyen yıllarda Xecê’nin en çok bilinen eserleri arasına girdi.

İlk albümünden sonra yeni bir stüdyo albümü yayımlamak için uzun süre bekleyen Xecê, bu süreçte sahne çalışmalarını ve müzik üretimini sürdürdü. Yaklaşık on yıl sonra, 2018 yılında “Ez û Tu” (Ben ve Sen) adlı ikinci albümünü yayımladı. Xecê’nin resmi biyografisi de Dem ve Ez û Tu albümlerini kariyerinin temel profesyonel çalışmaları olarak sıralamaktadır.  

Ez û Tu albümünde “Ez û Tu”, “Gulê Oy Oy”, “Can Cananim Şêrîne”, “Keyfa Min Ji Tere Tê”, “Şox û Şengê”, “Avî”, “Min Heskir”, “Der Kaniyokê”, “Dem û Dewran”, “Hespê Beyzade” ve “Hoy Narê” parçaları yer aldı. Albüm özellikle Xecê’nin geleneksel Kürt müziğinden aldığı melodik yapıları çağdaş düzenlemeler içerisinde sunması açısından diskografisinin önemli çalışmalarından biri oldu.

Bu albümden çıkan “Keyfa Min Ji Tere Tê”, Xecê’nin en çok tanınan eserlerinden biri haline geldi. Bugün sanatçının Spotify profilinde de en fazla öne çıkan parçaları arasında bulunuyor. Aynı albümdeki “Şox û Şengê”, “Gulê Oy Oy” ve “Ez û Tû” da dijital platformlarda sanatçının popüler repertuvarının önemli parçaları arasında yer alıyor.  

Xecê’nin kariyerindeki en büyük dijital çıkışlardan biri ise “Qîzika Bajarî” oldu. Sanatçının resmi YouTube kanalında Temmuz 2019’da yayımlanan video 18 milyondan fazla görüntülenmeye ulaştı. Eserin kaynağı Miradê Kinê olarak belirtilirken düzenlemesini Abdullah Karakaş gerçekleştirdi; kayıtta elektronik bağlama, gitar, bas gitar ve ribab gibi farklı enstrümanlar kullanıldı.  

“Qîzika Bajarî” daha sonra 2020 tarihli “Dil Awaz” projesinde de yer aldı. Dijital platform kredilerinde eser geleneksel bir beste ve söz olarak belirtilmektedir. Şarkı, Xecê’nin geleneksel Kürt repertuvarını çağdaş kayıt ve düzenleme teknikleriyle geniş kitlelere ulaştırmasının en belirgin örneklerinden biri oldu.  

Xecê’nin müziğinin merkezinde Kürtçe eserler ve Kürt halk müziği geleneği bulunur. Bununla birlikte repertuvarı yalnızca geleneksel eserlerin doğrudan yorumlarından oluşmaz. Bağlama, geleneksel telli enstrümanlar ve halk müziği melodileri; modern stüdyo düzenlemeleri, gitar, bas gitar ve farklı çağdaş enstrümanlarla bir araya getirilmektedir. Bu nedenle sanatçının müziği geleneksel Kürt müziği ile çağdaş folk/world music arasında konumlandırılabilir.

Sanatçının kariyerindeki önemli projelerden biri de Mihemed Şexo repertuvarına ayrıldı. Xecê, 2022 yılında “Guldesteyek Ji Stranên Mihemed Şexo” adlı çalışmasını yayımladı. Türkçeye yaklaşık olarak “Mihemed Şexo’nun Şarkılarından Bir Demet” şeklinde çevrilebilecek proje, Kürt müziğinin önemli isimlerinden Mihemed Şexo’nun eserlerine odaklandı. Xecê’nin resmi biyografisinde bu çalışma Dem ve Ez û Tunun ardından üçüncü önemli albüm projesi olarak gösterilmektedir.  

Xecê’nin repertuvarında aşk, özlem, ayrılık, memleket ve insan ilişkileri gibi temaların yanı sıra Kürt kültürünün sözlü ve müzikal mirasından gelen eserler önemli yer tutmaktadır. Geleneksel eserleri kendi vokal karakteriyle yeniden yorumlaması, kariyerinin en belirgin özelliklerinden biridir.

Sanatçının vokal tarzında güçlü ve doğrudan bir halk müziği söyleyişi dikkat çeker. Özellikle uzun melodik cümleler ve geleneksel Kürt müziğine özgü vokal süslemeler, Xecê’nin yorumculuğunun karakteristik unsurları arasındadır. Bağlama geçmişi de sanatçının geleneksel müzikle kurduğu ilişkinin yalnızca vokal düzeyinde olmadığını göstermektedir.

Xecê’nin en çok dinlenen eserleri arasında bugün “Pismamo”, “Xezal”, “Qîzika Bajarî”, “Keyfa Min Ji Tere Tê”, “Şox û Şengê”, “Gulê Oy Oy”, “Lorî”, “Arıx”, “Dem” ve “Ez û Tû” bulunuyor. Ekran görüntüsündeki Spotify eşleşmesi de doğru sanatçıya ait; Spotify’ın güncel öne çıkan şarkıları bu repertuvarla örtüşüyor.  

Sanatçı üretimlerini sonraki yıllarda da sürdürdü. 2024 yılında canlı konser kayıtlarından oluşan çalışmalar dijital platformlarda yayımlandı; “Qîzika Bajarî”nin canlı versiyonu da 20 Aralık 2024 tarihli Live Concert (Canlı) projesinde yer aldı.  

Xecê’nin daha yakın dönem çalışmalarında da yeni eserler bulunuyor. Müzik platformlarındaki diskografisinde “Gulzar” 2025 tarihli single olarak listeleniyor. Böylece 1990’ların ikinci yarısında başlayan profesyonel müzik yolculuğu, 2008’deki ilk solo albümünden sonra da yeni kayıtlar ve canlı performanslarla devam etti.  

Yaklaşık otuz yıllık müzik geçmişine sahip olan Xecê, bugün Kürt müziğinin geniş dinleyici kitlesine ulaşmış kadın yorumcularından biridir. 1996’da Mezopotamya Kültür Merkezi’nde başlayan profesyonel yolculuğu; Avzem grubundaki bağlama ve vokal çalışmaları, 2008 tarihli Dem, 2018 tarihli Ez û Tu, 2020’de yayımlanan Dil Awaz, 2022’deki Mihemed Şexo projesi ve sonraki single ve canlı kayıtlarla devam etmiştir. Özellikle “Pismamo”, “Xezal”, “Qîzika Bajarî”, “Keyfa Min Ji Tere Tê”, “Şox û Şengê”, “Gulê Oy Oy”, “Lorî” ve “Dem” gibi eserleriyle tanınan sanatçı, geleneksel Kürt müziğini kendi yorumculuğu ve çağdaş düzenlemelerle bir araya getirerek müzik kariyerini sürdürmektedir.