Eliott Tordo - Erhu ile Bir Rüya

Eliott Tordo, 25 Temmuz 1994’te Fransa’nın Grenoble kentinde doğan Fransız müzisyen, besteci, aranjör, müzik prodüktörü ve ses mühendisidir. Özellikle Çin’in geleneksel iki telli yaylı çalgısı erhu üzerine geliştirdiği modern ve sinematik yorumlarla uluslararası ölçekte tanınmaktadır. Geleneksel Çin müziğinin karakteristik seslerinden birini Batılı orkestrasyon, film ve video oyunu müzikleri ile modern prodüksiyon teknikleriyle bir araya getiren Tordo, Avrupa’nın öne çıkan erhu icracılarından biri haline gelmiştir.  

Grenoble’da büyüyen Tordo’nun müzik yolculuğu klasik konservatuvar eğitimiyle başlamadı. Büyük ölçüde kendi kendini yetiştiren bir müzisyen olan Tordo, profesyonel yaşamının ilk dönemlerinde farklı stüdyolarda ses mühendisliği ve müzik prodüksiyonu üzerine çalıştı. Orkestral müzik prodüksiyonunda uzmanlaşması, ilerleyen yıllarda erhu için hazırladığı geniş ve sinematik düzenlemelerin teknik altyapısını oluşturdu. Tordo aynı zamanda piyano çalmakta, prodüksiyon çalışmalarını sürdürmekte ve kendi müzik şirketi SunTzu Records bünyesinde çalışmalar üretmektedir.  

Sanatçının hayatını değiştiren enstrümanla tanışması 2016 yılında gerçekleşti. Bir film müziğinde duyduğu alışılmadık yaylı çalgının sesinden çok etkilenen Tordo, başlangıçta sesin hangi enstrümana ait olduğunu dahi bilmiyordu. Araştırmasının ardından bunun Çin müziğinin en karakteristik enstrümanlarından biri olan erhu olduğunu öğrendi. Enstrümanın insan sesine yaklaşan, melankolik ve yoğun duygular aktarabilen tınısı Tordo üzerinde güçlü bir etki bıraktı.  

2017 yılında erhuyu ciddi biçimde öğrenmeye karar verdi. Ancak Grenoble’da erhu öğretmeni bulmak son derece zordu ve o dönemde Batı dillerinde hazırlanmış eğitim kaynakları da oldukça sınırlıydı. Tordo bu nedenle büyük ölçüde kendi kendine çalışmaya başladı. Çinli erhu ustalarının videolarını izleyerek yay kullanımı, parmak pozisyonları, beden hareketleri ve geleneksel icra tekniklerini analiz etti. Dil ve kültür farklılıkları nedeniyle öğrenme sürecini adeta bir araştırma projesine dönüştürdüğünü daha sonraki röportajlarında anlattı.

Erhu, Batı kemanından oldukça farklı bir yapıya sahiptir. Yalnızca iki tele sahip olan enstrümanda klasik anlamda bir tuşe bulunmaz ve yay iki telin arasından geçirilir. Bu yapı nedeniyle Batı yaylı çalgılarındaki tekniklerin doğrudan erhuya aktarılması mümkün değildir. Tordo’nun prodüksiyon ve Batı müziği geçmişini geleneksel erhu tekniğiyle birleştirmesi zaman içerisinde kendisine özgü bir icra tarzının ortaya çıkmasını sağladı.  

Tordo’nun kariyerinin gelişmesinde YouTube için hazırladığı performans videoları belirleyici oldu. Doğa manzaraları önünde erhuyla gerçekleştirdiği sinematik performanslar, geleneksel Çin müziğini daha önce yakından tanımayan uluslararası dinleyicilerin ilgisini çekmeye başladı. 2021 yılında projesi henüz yaklaşık dört yıllıkken kanalının 80 binin üzerinde takipçiye ulaştığı belirtiliyordu; 2023’e gelindiğinde bu sayı 300 binin üzerine çıktı. Daha sonraki dönemde ise yüz milyonlarca toplam görüntülenmeye ulaşan dijital bir müzik projesine dönüştü.  

Sanatçının repertuvarını farklılaştıran en önemli özelliklerden biri, erhuyu yalnızca geleneksel Çin eserlerinde kullanmamasıdır. Tordo; film müzikleri, anime müzikleri, video oyunu soundtrack’leri ve epik orkestral besteleri erhu için yeniden düzenlemektedir. The Lord of the Rings, Star Wars, The Last of Us, The Witcher, Assassin’s Creed, World of Warcraft, Genshin Impact, Naruto, Inuyasha, Avatar ve Pirates of the Caribbean gibi yapımlardan esinlenen veya bu yapımların müziklerini yorumlayan çalışmaları repertuvarının önemli bölümünü oluşturur.  

Örneğin “The Riders of Rohan (The Lord of the Rings)”, “The Force Theme”, “The Last Agni Kai”, “To Love’s End (Inuyasha)” ve “Lovers (Flower Garden) - House of Flying Daggers” gibi kayıtları dijital platformlardaki bilinen çalışmaları arasındadır. Bunun yanında Anthology serisi altında çok sayıda erhu yorumunu bir araya getirmiştir. 2021 tarihli Anthology 2 içerisinde The Last of Us, Pirates of the Caribbean, Assassin’s Creed Valhalla ve The Witcher 3 gibi yapımlardan müziklerin Tordo yorumları bulunmaktadır.  

Tordo’nun çalışmalarındaki amaç yalnızca bilinen melodileri farklı bir enstrümanla yeniden çalmak değildir. Ses mühendisliği ve orkestral prodüksiyon geçmişini kullanarak erhuyu büyük yaylı düzenlemelerin, piyano partilerinin, elektronik atmosferlerin ve sinematik perküsyonların merkezine yerleştirir. Böylece tek bir geleneksel enstrümanın sesinden hareketle modern film müziğini çağrıştıran geniş bir ses dünyası oluşturur.

Bu yaklaşım zaman içerisinde Çin’de de dikkat çekmeye başladı. Batılı bir müzisyenin geleneksel Çin enstrümanına bu ölçüde yoğunlaşması ve erhuyu uluslararası internet kitlesine tanıtması, Tordo’nun Çin ile Fransa arasındaki kültürel etkileşimin ilginç temsilcilerinden biri olarak görülmesini sağladı. CGTN tarafından hazırlanan bir profilde sanatçı, Fransa ile Çin arasında müzikal bir “köprü kurucu” olarak ele alındı.  

Tordo’nun uzun süredir kurduğu Çin’de sahne alma hedefi 2023 yılında gerçekleşti. Yaklaşık yedi yıl boyunca hayalini kurduğu Çin turnesine çıkan sanatçı, aynı yıl ülkenin çok sayıda büyük kentinde konser verdi. Kaynaklar turnenin kapsamını farklı biçimde aktarsa da, sanatçının yaklaşık bir ay içerisinde 12’den fazla büyük Çin kentinde sahne aldığı ve geniş kapsamlı bir turne gerçekleştirdiği doğrulanmaktadır. Bu turne, internet üzerinden tanınan bir erhu müzisyeninden uluslararası canlı performans sanatçısına dönüşümünün önemli aşamalarından biri oldu.  

Tordo aynı zamanda Çin geleneksel müzik kurumlarıyla da sahne paylaşmaya başladı. 25 Ocak 2023’te Paris Çin Kültür Merkezi’nin Çin Yeni Yılı konserinde Paris Çin Orkestrası ile birlikte sahne aldı. Programda geleneksel Çin müziği ile daha çağdaş düzenlemeleri buluşturan eserler seslendirildi. Merkez tarafından Tordo, Fransız erhu virtüözü olarak tanıtıldı.  

Sanatçı yalnızca performans vermekle kalmayıp erhu öğretimiyle de ilgilenmektedir. Kendi öğrenme sürecinde Batılı öğrencilerin karşılaştığı kaynak eksikliğini bizzat yaşamış olması nedeniyle, geliştirdiği teknikleri başka müzisyenlerle paylaşmaya başladı. Fransa, Birleşik Krallık, Brezilya, Kanada ve ABD gibi farklı ülkelerden öğrencilerle çalıştığını ve öğretme sürecini karşılıklı bir keşif olarak gördüğünü ifade etmektedir.  

Eliott Tordo’nun müzikal kimliğinin önemli özelliklerinden biri de Doğu ve Batı arasında bilinçli olarak bir sentez kurmasıdır. Geleneksel erhu tekniğine saygı gösterirken kendisini Çinli bir geleneksel müzisyeni taklit etmekle sınırlamaz. Bunun yerine Batı orkestrasyonu, soundtrack estetiği ve kendi prodüksiyon anlayışını kullanarak modernleşmiş bir erhu icra biçimi geliştirmiştir. Bu nedenle eserleri klasik Çin müziğinden ziyade çoğu zaman neo-klasik, sinematik, soundtrack ve dünya müziği ekseninde değerlendirilebilir.  

Canlı performanslarında da bu yaklaşım devam eder. Tordo’nun erhu performansına piyano, viyolonsel ve elektronik ya da orkestral altyapılar eşlik edebilir. Böylece geleneksel olarak küçük topluluklarda veya Çin orkestralarında duyulan erhu, modern bir konserin başlıca solo enstrümanına dönüşür.

Sanatçının uluslararası konser rotasına Türkiye de dahil oldu. Tordo, 2025 yılında Avrupa ve Türkiye turnesi kapsamında ilk Türkiye konserlerini gerçekleştirmek üzere programlandı; İstanbul’da Atatürk Kültür Merkezi, Ankara’da ise CSO Ada Ankara sahnelerinde dinleyicilerle buluştu. Türkiye programlarında da geleneksel erhu tınılarını modern ve sinematik prodüksiyonlarla buluşturan repertuvarı ön plana çıktı.  

Tordo’nun müzik kariyeri sonraki yıllarda da yeni kayıtlarla genişlemeye devam etti. Dijital diskografisinde kendi bestelerinin yanı sıra Jia Peng Fang, Hans Zimmer ve Max Richter gibi bestecilerle ilişkilendirilen eserlerin yorumları; Lord of the Rings, Warhammer, Genshin Impact ve diğer sinema, anime ve oyun evrenlerinden esinlenen kayıtlar bulunmaktadır. Kendi profilinde mesleki kimliğini Fransız müzisyen, erhu ve piyano icracısı, orkestral müzik prodüktörü ve ses mühendisi olarak tanımlamaktadır.  

25 Temmuz 1994 Grenoble doğumlu Eliott Tordo, herhangi bir geleneksel erhu eğitim çevresinden gelmemesine rağmen 2016’da tesadüfen duyduğu enstrümanın peşinden giderek 2017’den itibaren büyük ölçüde kendi kendine geliştirdiği tekniğiyle uluslararası bir kariyer oluşturmuştur. Erhuyu film, anime ve video oyunu müzikleriyle birleştiren internet performansları, Anthology projeleri, Çin ve Avrupa’daki konserleri ve modern orkestral prodüksiyonları sayesinde geleneksel Çin enstrümanını Batılı ve genç dinleyicilere ulaştıran dikkat çekici müzisyenlerden biri haline gelmiştir.