Gevende

Gevende, 2000 yılında Eskişehir’de kurulan Türk psikedelik folk, caz rock ve deneysel müzik grubudur. Doğaçlamaya dayalı performansları, farklı coğrafyaların müziklerinden beslenen besteleri ve kendilerine özgü vokal diliyle Türkiye alternatif müzik sahnesinin özgün topluluklarından biri haline gelen grup; caz, rock, folk, progresif ve psikedelik müzik unsurlarını aynı müzikal yapı içerisinde bir araya getirmesiyle tanınmaktadır.

Grubun temelleri Eskişehir’de atıldı. İlk yıllarında “Tiny Toon Blues Band” adını kullanan ekip, 2002 yılına kadar ağırlıklı olarak 1970’lerin rock ve blues repertuvarından parçalar seslendirerek barlarda sahne aldı. Bu dönem, grup üyelerinin birlikte çalma ve doğaçlama becerilerini geliştirdiği ilk aşama oldu.

Müzikal yönlerinin zaman içerisinde değişmesiyle grup, 2003 yılında Gevende adını kullanmaya başladı. “Gevende” sözcüğü Kürtçede genel olarak düğünlerde müzik yapan çalgıcı anlamında kullanılmaktadır. Sözcük etimolojik olarak Kürtçede halay veya toplu dans anlamına gelen “govend” ile ilişkilidir. Grubun farklı kültürlerden ve geleneksel müziklerden beslenen yapısı düşünüldüğünde bu isim, müzikal kimliğiyle de örtüşmektedir.

Gevende’nin müziğini tek bir türle tanımlamak oldukça zordur. Çalışmaları genel olarak psikedelik folk, caz rock, progresif rock, deneysel rock ve dünya müziği ekseninde değerlendirilir. Cazın doğaçlama anlayışı, rock müziğin enerjisi ve Anadolu ile farklı coğrafyaların folk gelenekleri grubun müziğinde iç içe geçmektedir.

Grubun en karakteristik özelliklerinden biri vokallerinde kullandığı kendine özgü fonetik anlatımdır. Gevende’nin birçok eserinde sözler geleneksel anlamda belirli bir dilde hikâye anlatmak yerine seslerin ve hecelerin müziğin ritmine göre şekillendiği bir vokal yaklaşımı üzerine kuruludur. Böylece insan sesi, anlam aktaran bir araç olmasının yanında grubun diğer enstrümanları gibi müzikal bir öğeye dönüşmektedir.

Gevende’nin kariyerindeki ilk önemli dönüm noktalarından biri 2005 Roxy Müzik Günleri’nde birincilik kazanması oldu. Türkiye alternatif müzik sahnesinde birçok grubun tanınmasında önemli rol oynayan organizasyondaki başarı, Gevende’nin daha geniş bir çevrede duyulmasını sağladı.

Aynı yıl grup, yapımcı ve Baykuş Müzik’in kurucusu Sinan Sakızlı ile tanıştı. Bu birliktelik sonucunda Gevende’nin ilk stüdyo albümü “Ev”, 2006 yılında Baykuş Müzik etiketiyle yayımlandı. Albüm, grubun caz, folk ve progresif rock arasında şekillenen deneysel müzik anlayışının ilk kapsamlı kayıtlarından biri oldu.

Ev albümünün yayımlandığı 2006 yılı aynı zamanda Gevende’nin kariyerinin en sıra dışı dönemlerinden birine sahne oldu. Grup üyeleri İran, Pakistan, Hindistan ve Nepal’i kapsayan yaklaşık 6.000 kilometrelik bir yolculuğa çıktı. Bu seyahat klasik bir konser turnesinden çok müzikal keşif niteliğindeydi.

Yolculuk boyunca farklı şehirlerde, evlerde ve çeşitli mekânlarda yerel müzisyenlerle bir araya gelen Gevende, doğaçlama performanslar gerçekleştirdi. Farklı kültürlerin ritimleri, enstrümanları ve müzikal yaklaşımlarıyla doğrudan temas kurulması, grubun zaten çok kültürlü olan müzikal dünyasının daha da gelişmesinde etkili oldu.

Gevende, 2006-2009 yılları arasında Avrupa’da yoğun biçimde konser verdi. Farklı ülkelerde salon konserlerine ve uluslararası festivallere katılan grup, Türkiye bağımsız müzik sahnesinden çıkarak uluslararası dinleyiciler karşısında düzenli olarak sahne alan topluluklardan biri haline geldi.

Uzun konser ve üretim döneminin ardından Gevende, ikinci stüdyo albümü “Sen Balık Değilsin Ki”yi 2011 yılında yayımladı. Yapımcılığını yine Sinan Sakızlı’nın üstlendiği albüm, grubun ilk albümde ortaya koyduğu deneysel yaklaşımın daha geniş bir ses dünyasına taşındığı çalışmalarından biri oldu.

Sen Balık Değilsin Ki albümündeki dikkat çekici eserlerden biri “Beboyi Yerki” oldu. Bir Ermeni türküsünden esinlenilerek hazırlanan parçada, Norveçli gitarist Eivind Aarset Gevende’ye eşlik etti. Caz ve elektronik müzik alanındaki deneysel gitar çalışmalarıyla tanınan Aarset’in katkısı, grubun uluslararası müzisyenlerle gerçekleştirdiği önemli iş birliklerinden birini oluşturdu.

Gevende’nin müziğinde farklı kültürlerin geleneksel eserleri doğrudan yeniden yorumlanmak yerine çoğu zaman grubun doğaçlama ve deneysel yaklaşımı içerisinde dönüştürülür. Bu nedenle Anadolu, Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu’dan gelen melodik çağrışımlar caz ve progresif rock yapılarıyla aynı eserde karşılaşabilir.

Grubun kariyerindeki farklı çalışmalardan biri video oyunları için yaptığı müzikler oldu. Gevende, bağımsız yapım “Monochroma” için özgün müzikler hazırladı. Oyunun karanlık ve sinematik atmosferine eşlik eden besteler daha sonra “Monochroma Original Soundtrack” adıyla 3 Haziran 2014’te soundtrack albümü olarak yayımlandı.

Monochroma çalışması Gevende’nin müziğinin vokal merkezli şarkı formatının dışında da güçlü bir anlatı oluşturabildiğini gösterdi. Atmosferik, enstrümantal ve sinematik kompozisyonlardan oluşan proje, grubun deneysel müzik yaklaşımını farklı bir sanat alanına taşıdı.

Gevende’nin canlı performansları da diskografisi kadar önemli bir yere sahiptir. Grubun eserleri doğaçlamaya açık yapıları nedeniyle konserlerde stüdyo versiyonlarından farklı biçimlere dönüşebilmektedir. Parçaların süreleri, soloları ve enstrümantal bölümleri performans sırasında değişebildiği için konser, Gevende’nin müzikal kimliğinin temel parçalarından biridir.

Bu yaklaşımın özel örneklerinden biri İstanbul’daki St. Antuan Kilisesi’nde gerçekleştirilen konserler oldu. Grup burada iki gün üst üste sahne aldı ve performansların kayıtları daha sonra canlı albüm olarak yayımlandı. Kilisenin doğal akustiği, Gevende’nin atmosferik ve doğaçlamaya dayalı müziğine farklı bir karakter kazandırdı.

Gevende, 2017 yılında “Kırınardı” albümünü yayımladı. Albüm, grubun uzun yıllara yayılan müzikal deneyiminin ve farklı coğrafyalardan edindiği etkilerin daha olgun bir prodüksiyon anlayışıyla birleştiği çalışmalarından biri oldu.

Kırınardı döneminde Gevende’nin müziğinde caz ve progresif rock temelleri korunurken elektronik ve atmosferik unsurların da belirginleştiği görülür. Karmaşık ritimler, ani tempo değişimleri ve uzun enstrümantal bölümler grubun karakteristik yapısını sürdürdü.

Gevende’nin eserlerinde gitar, bas, davul, klavye ve nefesli enstrümanlar farklı kombinasyonlarda kullanılmaktadır. Özellikle nefesli enstrümanların rock temelli bir ritim grubuyla birleşmesi, grubun caz ve folk arasında kurduğu müzikal bağlantının önemli unsurlarından biridir.

Doğaçlama, grubun beste yapma sürecinde de merkezi bir yere sahiptir. Şarkılar yalnızca önceden belirlenmiş bölümlerin tekrarlanması üzerine kurulmaz; müzisyenlerin birbirlerini dinleyerek geliştirdikleri pasajlar ve ritmik değişimler eserlerin yapısını şekillendirebilir. Bu özellik Gevende’nin müziğini caz geleneğine yaklaştıran temel unsurlardan biridir.

Grubun vokal yaklaşımı ise Gevende’yi Türkiye’deki birçok progresif veya alternatif rock grubundan ayırmaktadır. Kelimelerin anlamından çok ses, ritim ve fonetik yapıya odaklanan vokaller, farklı ülkelerdeki dinleyicilerin müzikle dil engeli olmadan ilişki kurabilmesine de katkı sağlamıştır.

Türkiye’nin yanı sıra Avrupa ve Asya’da konserler veren Gevende; kulüp sahnelerinden caz ve dünya müziği festivallerine kadar farklı ortamlarda performans sergilemiştir. Uluslararası sahne deneyimi, grubun Türkiye’deki bağımsız ve deneysel müziğin yurt dışındaki temsilcilerinden biri haline gelmesinde önemli rol oynamıştır.

Gevende’nin müzikal yaklaşımının merkezinde belirli bir türün kurallarını takip etmekten çok keşif ve kolektif üretim bulunmaktadır. Eskişehir’de 1970’lerin şarkılarını çalan Tiny Toon Blues Band olarak başlayan yolculuk, İran’dan Nepal’e uzanan müzikal keşiflere, Avrupa festivallerine, film ve oyun müziklerini andıran enstrümantal çalışmalara ve uzun doğaçlama performanslarına kadar genişlemiştir.

Gevende, 2000 yılında Eskişehir’de başlayan müzik yolculuğunu Ev, Sen Balık Değilsin Ki, Monochroma soundtrack’i, St. Antuan konser kayıtları ve Kırınardı gibi projelerle geliştiren; psikedelik folk, caz, progresif rock, dünya müziği ve doğaçlamayı kendine özgü bir müzikal dil içerisinde buluşturan Türkiye’nin önemli deneysel müzik gruplarından biridir. 2005 Roxy Müzik Günleri birinciliğinden Avrupa ve Asya’daki performanslarına uzanan kariyeriyle Gevende, Türkiye alternatif müzik sahnesinin uluslararası alanda da dikkat çeken topluluklarından biri olmuştur.